CHUNG TAY PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG – XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC AN TOÀN, THÂN THIỆN VÀ HẠNH PHÚC

CHUNG TAY PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG – XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC AN TOÀN, THÂN THIỆN VÀ HẠNH PHÚC

Bạo lực học đường là vấn đề cần được quan tâm và chủ động phòng ngừa trong mỗi cơ sở giáo dục. Một mâu thuẫn nhỏ, một lời nói thiếu kiềm chế hay một hành động tưởng như bộc phát có thể để lại những tổn thương lâu dài về thể chất, tinh thần và ảnh hưởng đến môi trường giáo dục. Nhận diện đúng nguyên nhân, chủ động kiểm soát cảm xúc, ứng xử văn minh và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết chính là những kỹ năng quan trọng giúp học sinh phòng tránh bạo lực học đường.

 

Bạo lực học đường – không chỉ là những hành vi đánh nhau

Trong môi trường học đường, việc học sinh có những bất đồng, tranh luận hay mâu thuẫn trong quá trình học tập và giao tiếp là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, nếu không được giải quyết phù hợp, những mâu thuẫn đó có thể phát triển thành hành vi bạo lực.

Bạo lực học đường không chỉ biểu hiện bằng những hành vi đánh, đấm, xô đẩy hoặc gây thương tích. Đó còn có thể là việc chửi mắng, xúc phạm, đe dọa, chế giễu, cô lập, lan truyền tin đồn, cố tình làm tổn thương danh dự và nhân phẩm của bạn bè.

Trong thời đại công nghệ số, bạo lực còn có thể diễn ra trên môi trường mạng. Những bình luận ác ý, hình ảnh bị sử dụng nhằm mục đích làm nhục, các bài viết hoặc video xúc phạm, việc lập nhóm để công kích, cô lập một bạn học... đều có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng.

Đặc biệt, việc quay phim, chụp ảnh, cổ vũ hoặc chia sẻ hình ảnh một vụ đánh nhau trên mạng xã hội không phải là hành động vô hại. Những hình ảnh đó có thể tiếp tục được lan truyền, khiến người bị tổn thương phải chịu thêm áp lực và làm cho sự việc trở nên phức tạp hơn.

Vậy những mâu thuẫn nào có thể dẫn đến bạo lực?

Ở lứa tuổi THPT, học sinh đang có nhiều thay đổi về tâm sinh lý, đồng thời hình thành mạnh mẽ nhu cầu khẳng định bản thân và được bạn bè công nhận. Vì vậy, những bất đồng trong các mối quan hệ đôi khi dễ tác động đến cảm xúc và hành vi.

Mâu thuẫn có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một câu nói bị hiểu nhầm, một lần va chạm trong lớp học, tranh luận khi tham gia hoạt động tập thể, bất đồng trong nhóm bạn, chuyện tình cảm tuổi học trò hay những lời bình luận trên mạng xã hội. Có trường hợp, mâu thuẫn ban đầu chỉ giữa hai học sinh nhưng sau đó có thêm bạn bè tham gia, cổ vũ hoặc kích động. Từ một sự việc nhỏ, xung đột có thể nhanh chóng trở nên nghiêm trọng. Điều cần ghi nhớ là mâu thuẫn không đồng nghĩa với bạo lực. Có bất đồng không có nghĩa là phải trả đũa; bị trêu chọc không có nghĩa là phải đánh lại; không đồng ý với một người không có nghĩa là được quyền xúc phạm người đó. Cách chúng ta lựa chọn để giải quyết mâu thuẫn mới là điều quyết định sự việc sẽ đi theo hướng nào.

Vì sao học sinh có thể có hành vi bạo lực?

Bạo lực học đường xuất phát từ nhiều nguyên nhân và mỗi trường hợp có hoàn cảnh riêng. Một số yếu tố thường gặp có thể liên quan đến khả năng kiểm soát cảm xúc, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn còn hạn chế; tâm lý muốn khẳng định bản thân; ảnh hưởng của nhóm bạn; áp lực trong học tập và các mối quan hệ; tác động từ môi trường mạng hoặc việc thiếu sự chia sẻ, hỗ trợ kịp thời.

Ở tuổi vị thành niên, cảm xúc có thể diễn ra mạnh mẽ. Khi tức giận, bị xúc phạm hoặc cảm thấy bị thách thức, một số học sinh có thể phản ứng ngay lập tức mà chưa suy nghĩ đầy đủ về hậu quả. Tâm lý “không thể chịu thua”, “phải đáp trả” hoặc “sợ mất mặt trước bạn bè” đôi khi khiến các em lựa chọn cách ứng xử không phù hợp.

Bên cạnh đó, tác động của nhóm bạn cũng cần được quan tâm. Một học sinh ban đầu không có ý định gây gổ nhưng có thể bị lôi kéo, kích động hoặc cổ vũ. Khi đó, hành vi của cá nhân dễ bị chi phối bởi tâm lý đám đông. Chính vì vậy, phòng chống bạo lực học đường không chỉ đơn giản là yêu cầu học sinh “không được đánh nhau”, mà cần giúp các em hình thành kỹ năng quản lý cảm xúc, giao tiếp, giải quyết xung đột và tìm kiếm sự hỗ trợ.

Hậu quả của bạo lực học đường

Một vụ việc có thể diễn ra chỉ trong vài phút nhưng hậu quả có thể kéo dài rất lâu. Đối với học sinh bị bạo lực, hậu quả trước hết có thể là thương tích về thể chất. Bên cạnh đó là những tổn thương về tinh thần như sợ hãi, mất tự tin, lo lắng, ngại giao tiếp, giảm khả năng tập trung học tập hoặc không muốn đến trường. Đối với học sinh thực hiện hành vi bạo lực, các em có thể phải chịu những hình thức xử lý phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm theo quy định của nhà trường và pháp luật. Quan trọng hơn, hành vi bạo lực nếu không được nhận diện và điều chỉnh kịp thời có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhân cách và các mối quan hệ của chính học sinh. Đối với tập thể lớp và nhà trường, bạo lực làm suy giảm cảm giác an toàn, tạo tâm lý lo lắng, chia rẽ và ảnh hưởng đến môi trường giáo dục.

Vì vậy, không có hành vi bạo lực nào là “chuyện nhỏ”. Mỗi học sinh cần hiểu rằng một phút nóng giận có thể dẫn đến những hậu quả mà sau đó rất khó khắc phục.

Bình tĩnh và đối thoại - cách ứng xử của học sinh văn minh

Khi xảy ra mâu thuẫn, điều đầu tiên học sinh cần làm là bình tĩnh và kiểm soát cảm xúc. Nếu đang tức giận, hãy tạm dừng tranh luận, tránh sử dụng những lời nói mang tính xúc phạm hoặc thách thức. Khi bình tĩnh hơn, các em có thể lựa chọn trao đổi trực tiếp, lắng nghe quan điểm của nhau và cùng tìm cách giải quyết vấn đề. Nếu mâu thuẫn vượt quá khả năng tự giải quyết, học sinh cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, cán bộ tư vấn học đường, cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy.

Khi bị đe dọa hoặc có nguy cơ xảy ra bạo lực, không nên tìm cách trả đũa. Việc báo cho người có trách nhiệm không phải là “mách lẻo” hay biểu hiện của sự yếu đuối. Đó là hành động có trách nhiệm với bản thân và với cộng đồng.

Đừng để sự tò mò biến thành sự tiếp tay

Mỗi học sinh đều có thể góp phần ngăn chặn bạo lực học đường. Khi chứng kiến bạn bè xảy ra xô xát, học sinh không nên cổ vũ, kích động, quay phim hoặc đăng tải hình ảnh lên mạng xã hội. Thay vào đó, cần nhanh chóng báo cho giáo viên hoặc người lớn có trách nhiệm để được hỗ trợ. Không nên tự mình can thiệp vào tình huống nguy hiểm nếu điều đó có thể gây nguy hiểm cho bản thân. Điều quan trọng là nhanh chóng tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp. Nếu nhận được video, hình ảnh hoặc thông tin về một vụ việc, hãy không tiếp tục chia sẻ, bình luận kích động hay biến sự việc thành nội dung để giải trí. Một hành động rất đơn giản như không quay phim, không cổ vũ, không chia sẻ và kịp thời báo cho thầy cô có thể góp phần ngăn chặn bạo lực tiếp diễn.

Chung tay xây dựng Trường THPT Cao Bá Quát-Quốc Oai an toàn, thân thiện và hạnh phúc

Phòng, chống bạo lực học đường không phải là nhiệm vụ chỉ được thực hiện khi một vụ việc xảy ra. Đó là quá trình cần được xây dựng bằng những hành động cụ thể mỗi ngày.

Mỗi học sinh Trường THPT Cao Bá Quát -Quốc Oai hãy bắt đầu từ những điều giản dị: biết tôn trọng sự khác biệt; không chế giễu ngoại hình, hoàn cảnh hay khuyết điểm của bạn; không sử dụng lời nói để xúc phạm người khác; không biến chuyện riêng tư của bạn bè thành trò đùa; sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm; biết xin lỗi khi mình mắc lỗi và biết tha thứ khi người khác chân thành sửa sai.

Mỗi thầy cô hãy là người lắng nghe và đồng hành. Mỗi gia đình hãy là điểm tựa để các em có thể chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong học tập và cuộc sống. Mỗi học sinh hãy trở thành một người bạn biết tôn trọng, sẻ chia và bảo vệ bạn bè.

Một lời nói tử tế có thể ngăn một cuộc xung đột. Một phút bình tĩnh có thể tránh một hành động đáng tiếc. Một lần lên tiếng đúng lúc có thể bảo vệ một người bạn. Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện và hạnh phúc không phải là một khẩu hiệu xa vời. Điều đó được tạo nên từ chính cách mỗi chúng ta giao tiếp, ứng xử và giải quyết những bất đồng trong cuộc sống hằng ngày. Hãy nói không với bạo lực học đường – bằng sự tôn trọng, trách nhiệm, yêu thương và những hành động đúng lúc. Mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trường THPT Cao Bá Quát-Quốc Oai cùng chung tay xây dựng môi trường học tập an toàn – thân thiện – văn minh – hạnh phúc!

Người tuyên truyền: NTH